Kompost Yöntemine Karar Verme

Evde kompost yapmaya başlarken hangi yöntemi kullanacağız? İç mekan yöntemleriniz mi yoksa dış mekan yöntemlerini mi? Sıcak kompost mu, yoksa soğuk kompost mu? Oksijenli mi, oksijensiz mi? Tek seferde oluşturulan yığın sistemi mi yoksa sürekli sistem mi? Aşağıdaki açıklamalar, sizin için hangi kompost yönteminin daha uygun olacağı konusunda size yardımcı olacaktır.

 

İç Mekan / Dış Mekan

En basiti, kompostun iç mekanda mı yoksa dış mekanda mı yapacağınıza karar vermenizdir. Tabii ki, iki seçeneği birden de uygulamaya başlayabilirsiniz. İç mekanda yapılan iki kompost yöntemi vardır. Bunlar; Solucan Kompostu ve Bokashi Kompostu dur. İç mekan kompost yöntemlerindeki belirgin fark, bütün sene boyunca kompost işleminin yapılabilmesidir. Oysa ki, dış mekan yöntemlerinde (izolasyonlu bahçe tipi kompost bidonları hariç) soğuk hava koşullarından ötürü, kompost işlemi büyük ölçüde kesintiye uğrayabilir.

Diğer bir önemli avantaj ise, iç mekan oksijensiz kompost yöntemiyle (bokashi kompostu) her türlü et, balık, tavuk ve süt ürünlerinin kompostlaştırılabilir olmasıdır. Bu tip yemek atıklarını, dış mekan kompost yöntemlerinde kullanamazsınız. Ayrıca, solucanlar yardımıyla elde edilen kompostun kalitesi de diğer kompost yöntemlerindekine göre daha yüksektir.

 

Oksijenli Sistem / Oksijensiz Sistem

Oksijenli kompost sistemlerinde ortamda oksijen bulunmalıdır ve biyokimyasal reaksiyon, oksijenli ortamda yaşayabilen mikroorganizmalar tarafından yapılır. Oksijensin sistemlerde ise ortamda oksijen bulunmaz ve burada da reaksiyon oksijensiz ortamda yaşayabilen mikroorganizmalar tarafından yapılır. Açık havada inşa edilen kompost yığınlarının hepsi oksijenli yöntemlerdir. Bazı durumlarda işler yolunda gitmeyebilir ve yığında oksijen azalırsa “aerob” mikroorganizmalar ölür ve yerlerini “anaerob” mikroorganizmalar alır. Böyle durumlarda da kompost yığını kokmaya başlar.

Oksijensiz sistemlerin, oksijenli sistemlere göre en önemli avantajı; et, balık, tavuk ve süt ürünleri gibi gıdaları kompostlaştırabilmesidir. Bu tip gıdalar, evde yapılan oksijenli sistemlere eklenmez, ancak 60-65 derece sıcaklıklara ulaşabilen, oksijenli ve kapalı sistemlerde bunu yapabilirsiniz. Bokashi kompostu, iç mekanda yapılan oksijensiz ve soğuk kompost yapma yöntemine bir örnektir.

 

Sıcak Kompost / Soğuk Kompost

Bütün kompostlaştırma yöntemleri arasındaki temel fark, elde edilecek kompostun hızı ile ilgilidir. Sıcak kompost, hızlı ve verimli bir şekilde organik atıkların komposta çevrilmesini sağlar ve bu süre 8 hafta civarındadır. Sıcak kompost yapımında, yığının karıştırılması yani yığına oksijen verilmesi gerekir.

Soğuk kompost yönteminde ise hız yavaştır ve kompostun elde edilmesi çok daha uzun zaman alır. Bu yöntemlerde, yığına fazla ilgi göstermenize ve yığını çok fazla karıştırmanıza gerek yoktur. Elde dilecek kompostun süresi ise 1 yıl civarındadır. Sıcak kompost yöntemleri ancak dış mekanda yapılabilir. İç mekanda yapılabilen iki yöntem de (Bokashi Kompostu ve Solucan Kompostu) soğuk kompost yöntemidir.

Dış mekanda kompost yapmaya karar verdiğinizde ilk yapacağınız seçim, yöntemin sıcak mı yoksa soğuk mu olacağıdır. Bu aynı zamanda, hızlı bir sistem mi yoksa yavaş bir sistem mi istediğinizle aynı şeydir.

Etkili ve hızlı bir kompostlaştırma ancak yeterli oksijenin varlığına bağlıdır. Aerob mikroorganizmalar oksijen yardımıyla organik atığı parçalarlar ve bu reaksiyon sırasında ısı açığa çıkartırlar. eğer, kompost yığınından hoş olmayan kokular geliyorsa bu tipik bir oksijensiz çözünmedir. Yığının, havalandırma aparatı ile karıştırılması bunu önleyecektir.

Doğru bir şekilde oluşturulmuş kompost yığını ilk önce ısı üretir, ancak bu ısının kompostlaştırmaya etki etmesi için oksijen girdisinin sürekli olması gerekir. Sıcak kompost yapmak istiyorsanız, yığını haftada 2-3 defa havalandırmalısınız. Tabii ki bu işlemi haftada bir defa da yapabilirsiniz. Ancak, kompost yığını bu aralıklarda ciddi olarak soğuyacaktır ve ısının tekrar yükselmesi için zamana ihtiyacınızı vardır. Bu da kompost elde etme sürenizi uzatır.

Sıcak ve soğuk kompost arasında zannedildiği gibi kesin bir ayrım yoktur. Birçok kompost yığını sıcaktan ziyade ılıktır. Bunun sebebi, karbon / nitrojen ve su oranının tavsiye edilenden uzak olması veya yığının düzenli havalandırılmaması olabilir.

 

Yığın Sistemi / Sürekli Sistem

Bir defada oluşturulan yığın sisteminde, yığın oluşturulduktan sonra yığına hiçbir organik atık eklemesi yapılmaz. kompost yığınına sadece oksijen ve gerekli ise de su girişi olur. Yığın sisteminde, net bir başlangıç, orta ve bitiş periodu vardır. Genellikle, bir seferde inşa edilen kompost yığınları sıcak kompost yöntemleridir.

Sürekli sistemlerde ise kompost yığınına veya kompost bidonuna taze materyal ekleyebilirsiniz. Bu sistem en basit ve en yaygın kullanılan kompost yöntemidir ve genellikle ılık veya soğuk kompost biçimidir. Bu sistemlerde kompost oluşumu biraz daha yavaştır ve kompost yığının ne kadar ısındığı pek anlaşılmaz. Kompost yığınlarının ne kadar sıcak olduğunu anlamak için en ideal yöntem, yığını kompost termometresiyle ölçmektir.

 

 

Leave a reply